ROBERTA DILTSA ZUNIFIKOWANE POLE NLP

Robert Dilts stworzył prosty, elegancki model pomocny przy myśleniu o zmianie osobowej, uczeniu i komunikacji, który łączy wszystkie przed­stawione wcześniej idee: kontekst, relacje, poziomy uczenia się i pozycje postrzegania. Ustala on również kontekst dla myślenia o technikach NLP i dostarcza ram dla zbierania i organizowania informacji w sposób po­zwalający zidentyfikować najlepsze miejsce do interwencji w celu osiąg­nięcia pożądanej zmiany. Nie przeprowadzamy zmian w elementach czy fragmentach, lecz całościowo. Pytanie brzmi: Gdzie dokładnie motyl musi poruszyć skrzydłami? Gdzie położyć nacisk, aby dokonać zmian?

Uczenie się i zmiana mogą mieć miejsce na różnych poziomach (neurological levels*).

Duchowość (spiritual)

Jest to najgłębszy poziom, rozważamy na nim ważne pytania meta­fizyczne. Dlaczego tutaj jesteśmy? Jaki jest nasz cel? Duchowy wy­miar prowadzi i kształtuje nasze życie, podpiera naszą egzystencję.

Każda zmiana na tym poziomie pociąga za sobą istotne reperkusje, czego doświadczył święty Paweł na drodze do Damaszku. W pewnym sensie obejmuje on wszystko, czym jesteśmy i co robimy, nie będąc żadną z tych rzeczy.

Tożsamość (identity*)

To nasze podstawowe rozumienie samych siebie, uznawane przez nas wartości i nasze powołanie w życiu.

Przekonania (beliefs*)

Różne idee, o których sądzimy, że są prawdziwe i których używamy jako podstawy codziennych działań. Przekonania mogą być zarówno wyzwalające, jak i ograniczające.

Możliwości (capability*)

Grupy czy zestawy zachowań, ogólne umiejętności czy strategie uży­wane przez nas w życiu.

Zachowanie (behaviour*)

Specyficzne działanie przez nas wykonywane, niezależnie od naszych możliwości.

Środowisko (environment)

To, na co reagujemy, nasze otoczenie i inni ludzie, których spoty­kamy.

Rozważmy, na przykład, jak myśli handlowiec o swej pracy na tych różnych poziomach:

Środowisko: Ta okolica jest bardzo dobrym miejscem do sprzedaży

różnych produktów. Zachowanie: Już trochę dzisiaj sprzedałem. Możliwości: Mogę sprzedawać ten produkt ludziom. Przekonanie: Jeśli będę miał duży obrót, mogę otrzymać awans. Tożsamość: Jestem dobrym handlowcem.

Jest to przykład sukcesu. Model ten równie dobrze może być zasto­sowany do problemów. Na przykład, zrobiłem błąd ortograficzny. Mogę teraz zrzucić odpowiedzialność na środowisko: hałas mnie rozproszył.

Mogę pozostawić to na poziomie zachowania: źle to napisałem. Mogę zgeneralizować i zakwestionować moje możliwości w tym zakresie. I wreszcie zacznę wierzyć, że potrzebuję wielu ćwiczeń, aby opanować ortografię, a nawet mogę zakwestionować moją tożsamość, sądząc, że jestem głupcem.

Zachowanie często bywa odbierane jako oznaka tożsamości czy mo­żliwości; w ten właśnie sposób niszczy się kompetencje i pewność siebie w szkole. Złe przeprowadzenie operacji dodawania nie znaczy, że jesteś głupi czy beznadziejny z matematyki. Myślenie w ten sposób jest po­mieszaniem poziomów; to tak jakby sądzić, że znak zakazu palenia znajdujący się w kinie dotyczy postaci z filmu.

Gdy chcesz dokonać zmiany w sobie lub w innych, musisz zebrać informacje, zauważalne części problemu, symptomy, z którymi dana osoba czuje się źle. Jest to stan obecny. Mniej oczywiste niż symptomy są przyczyny leżące głębiej, które problem utrzymują. Co ta osoba musi wciąż robić, aby utrzymywać problem? Jest również stan pożądany, zamierzony wynik, który jest celem zmiany. Są zasoby, które pomogą osiągnąć cel. I wreszcie, efekty poboczne osiągnięcia celu, zarówno dla nas, jak i dla innych.

Na podstawie tego modelu łatwo zauważyć, że możesz być uwikłany w dwa rodzaje konfliktów. Możesz mieć trudność z podjęciem decyzji, czy zostajesz w domu i oglądasz telewizję, czy wychodzisz do teatru. Jest to prosta sprzeczność zachowań.

Możliwa jest kolizja, gdy coś jest dobre na jednym poziomie, lecz złe na innym. Na przykład, dziecko może świetnie sobie radzić w przed­stawieniach szkolnych, ale wierzy, że uczestnictwo w nich pozbawi go sympatii kolegów, więc nic nie robi. Zachowania i możliwości mogą być wysoce nagradzające, ale mogą też pozostawać w konflikcie z prze­konaniami i tożsamością osoby.

Sposób, w jaki postrzegamy czas, jest ważny. Problem może wiązać się z przeszłym urazem, który ma stałe reperkusje w teraźniejszości. Przypadek fobii jest tylko przykładem, ale istnieje wiele innych, mniej dramatycznych, gdy trudne i nieszczęśliwe czasy naszej przeszłości od­działują na naszą teraźniejszość. Wiele terapii podchodzi do obecnych problemów jako do determinowanych przez przeszłe doświadczenia. O ile jesteśmy pod ich wpływem i tworzymy naszą historię osobistą, przeszłość może być użyta raczej jako nasze zasoby, a nie jako ograni­czenia. Technika zmiany historii osobistej została już opisana. Przewartościowuje ona przeszłość w świetle aktualnej wiedzy. Nie jesteśmy ska­zani na ciągłe powtarzanie przeszłych błędów.

Z drugiej strony, oczekiwania i lęki względem przyszłości mogą również paraliżować w czasie teraźniejszym. Może to być zarówno trema przed poobiednim przemówieniem w środowy wieczór, jak i istotne pytania dotyczące osobistego i finansowego bezpieczeństwa w przyszło­ści. Istnieje chwila obecna, w której zbiega się cała nasza historia osobista i wszystkie prawdopodobne wydarzenia w przyszłości. Możesz wyob­razić sobie swoje życie jako linię poprzez czas, rozciągniętą od odległej przeszłości po odległą przyszłość, i zobaczyć jak obecny i pożądany stan, tożsamość, przekonania, możliwości, zachowania i środowisko od­noszą się do twojej historii osobistej i możliwej przyszłości.

Całość naszej osobowości jest jak hologram, trzywymiarowy obraz tworzony przez promienie światła. Każda cząstka hologramu zawiera cały obraz. Możesz zmienić mały element, jak submodalności, i obser­wować zmiany wywołane powyżej, albo zacząć pracować ?od góry”, zmieniając ważne przekonania. Który sposób jest najlepszy, okaże się, gdy zbierzesz informacje o stanie obecnym i pożądanym.

Zmiany na niższym poziomie niekoniecznie powodują zmiany na wyższym. Jest mało prawdopodobne, aby zmiana w środowisku miała wpływ na moje przekonania. To, jak się zachowuję, może zmienić jakieś moje przekonania o sobie samym, ale zmiana przekonań defini­tywnie wpłynie na sposób zachowania. Zmiana na poziomie wyższym zawsze wywołuje efekt na poziomie niższym. Będzie mocniej oddzia­ływać i dłużej pozostanie. Jeśli zatem chcesz zmienić zachowanie, pra­cuj z możliwościami i przekonaniami. Jeśli brak możliwości, pracuj z przekonaniami. Przekonania dobierają możliwości, które dobiera­ją zachowania, które z kolei wprost budują nasze środowisko. Wspie­rające środowisko jest ważne, wrogie otoczenie może uniemożliwić zmianę.

Jest trudno dokonać zmian na poziomie tożsamości czy powyżej, o ile nie posiadasz odpowiednich przekonań lub możliwości. Nie wy­starczy, aby biznesmen wierzył, że może być dobrym menedżerem ? musi poprzeć swoje przekonanie pracą. Przekonania bez możliwości i potrzebnych zachowań są zamkami z piasku.

Zunifikowane pole jest sposobem zestawienia różnych części NLP w ramy stworzone przez idee poziomów neurologicznych, czasu i pozycji postrzegania. Możesz używać ich, aby zrozumieć równowagę i relacje pomiędzy różnymi elementami w nas samych i w innych. Kluczem jest równowaga. Problemy powstają z zachwiania równowagi, a zunifikowa­ne pole umożliwia identyfikację tych elementów, które osiągnęły zbyt duży wpływ, i tych, które są zbyt słabe.

Na przykład, jedni ludzie mogą kłaść zbyt duży nacisk na czas przeszły i kierować przesadną uwagę na przeszłe wydarzenia, pozwa­lając im wpływać na swe życie, natomiast dewaluować będą tera­źniejszość i przyszłość. Inni spędzać będą zbyt dużo czasu w pierwszej pozycji, nie biorąc pod uwagę punktu widzenia pozostałych ludzi. Jeszcze inni koncentrować się będą na zachowaniach i środowi­sku, niewystarczająco zaś na tożsamości i przekonaniach. Ramy zuni­fikowanego pola pozwolą ci zidentyfikować brak równowagi, co jest koniecznym pierwszym krokiem do znalezienia sposobu osiągnięcia odpowiedniego wyważenia. Dla terapeutów jest to bezcenne narzę­dzie pozwalające wybrać właściwą technikę. Jest to bardzo przydat­ny model; pomyśl teraz o wielu sposobach, na jakie możesz go wyko­rzystać.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.