Archive for the ‘Słowa i znaczenia’ Category

CZYTANIE W MYŚLACH

Osoba czyta w myślach, gdy zakłada, że wie ? bez oczywistych oznak ? co ktoś inny myśli lub czuje. Robimy to często. Czasami jest to intuicyjna odpowiedź na jakieś niewerbalne sygnały, które rozpoznali­śmy na poziomie nieświadomym. Często jest to czyste złudzenie lub to, co sami myślimy lub odczuwamy w podobnych sytuacjach; dokonujemy projekcji naszych nieświadomych [...]

PRZYCZYNA I SKUTEK

?Po prostu doprowadzasz mnie do płaczu; nic na to nie poradzę”. Wiele wyrażeń językowych zachęca do myślenia w kategoriach przyczynowo-skutkowych. Aktywny podmiot zazwyczaj wykonuje działanie na pa­sywnym przedmiocie, lecz jest to duże uproszczenie. Istnieje niebezpie­czeństwo myślenia o ludziach jak o kulach bilardowych, stosujących się do praw przyczynowych. Zdanie ?Słońce sprawia, że kwiaty rosną” jest uproszczonym [...]

ZAŁOŻENIA

Wszyscy posiadamy przekonania i oczekiwania zrodzone z naszych oso­bistych doświadczeń; jest niemożliwością żyć bez nich. Jeśli już musimy robić jakieś założenia, niech będą to takie, które dają nam wolność, wybór i radość w życiu, a nie takie, które będą nas ograniczać. Często bowiem otrzymujemy to, co spodziewamy się dostać. Podstawowe przekonania, które nas ograniczają, mogą [...]

ZŁOŻONA RÓWNOWAŻNOŚĆ

Złożona równoważność zachodzi, gdy dwie wypowiedzi połączone są w sposób sugerujący, że znaczą dokładnie to samo. Na przykład: ?Nie śmiejesz się, więc nie jesteś radosny”. Innym przykładem może być: ?Jeśli nie patrzysz na mnie, gdy do cie­bie mówię, to znaczy, że mnie nie słuchasz”. Tego rodzaju zarzut często wysuwają osoby o dominującym wizualnym stylu myślenia, [...]

KWANTYFIKATORY OGÓLNE

Z generalizacją mamy do czynienia wtedy, gdy jeden przykład trakto­wany jest jako reprezentatywny dla wielu możliwości. Bez dokonywania generalizacji trzeba by powtarzać czynności wciąż na nowo, a myślenie o wszystkich wyjątkach pochłaniałoby mnóstwo naszego czasu. Naszą wiedzę porządkujemy w ogólne kategorie, ale osiągamy ją przede wszy­stkim poprzez porównania i ocenę różnic. Ważne jest, aby kontynuować [...]

MODALNE OPERATORY KONIECZNOŚCI

Modalny operator konieczności związany jest z wymaganiami. Wskazują na niego takie wyrażenia, jak: ?powinien” i ?nie powinien”, ?musi” i ?nie musi”, ?trzeba” i ?nie trzeba”. Istnieją pewne zasady przy wykonywaniu odnośnych operacji, ale nie zostały one wyrażone wprost. Jakie są kon­sekwencje, rzeczywiste lub wyobrażone, złamania tych zasad? Przed­stawmy je jasno, pytając: ?Co może się stać, [...]

MODALNE OPERATORY MOŻLIWOŚCI

Istnieją zasady postępowania, poza które ? jak sądzimy ? nie mo­żemy lub nie powinniśmy wykraczać. Wyrażenia takie jak ?nie mo­gę” i ?nie powinienem” znane są w lingwistyce jako modalne operatory ? określają one granice ustanowione przez nie wypowiedziane reguły. Rozróżniamy dwa główne typy takich operatorów: modalny operator konieczności i modalny operator możliwości. Modalny operator możliwości [...]

NOMINALIZACJE

Następny wzorzec ma miejsce, gdy czasownik opisujący zachodzący proces przekształcony zostanie w rzeczownik. W lingwistyce nazywa się to nominalizacją. Przeczytaj następne zdanie i zastanów się, co może ono oznaczać: Nauczanie i dyscyplina, zastosowane z powa­żaniem, ale i konsekwentnie, są podstawą procesu edukacji”. Całkowicie poprawne gramatycznie zdanie zawiera nominalizacje (wy­różnione spacją) właściwie w co drugim wyrazie. [...]

PORÓWNANIA

Następne dwa rodzaje brakujących informacji są podobne i często wy­stępują równocześnie: sądy i porównania. Reklamy są doskonałym źródłem obu wzorców. Na przykład: ?Nowy, udoskonalony proszek do prania Fluffo jest lepszy”. W zdaniu tym dokonano porównania, choć nie jest ono wyrażone w sposób jasny. Coś w całkowitej izolacji nie może być lepsze. Lepszy niż konkurent Buffo [...]

NIEDOOKREŚLONE CZASOWNIKI

Alicja była zbyt zakłopotana, aby odpowiedzieć cokolwiek, więc po pewnym czasie Humpty Dumpty znowu rozpoczął: ? Posiadają one rozmaite usposobienia… szczególnie dumne są czasowniki… z przy­miotnikami możesz uczynić, co zechcesz, ale nie z czasownikami… mimo to ja potrafię sobie dawać radę z nimi wszystkimi! Nieprzenikliwość! To właśnie powiadam! Czasami niedookreślone są czasowniki, na przykład: On [...]